Enerji Yatırımlarında Arazi Temini

Özel mülkiyet, Hazine, orman ve mera arazilerinde enerji projesi için arazi teminin yolları; EPDK üzerinden kamulaştırma, tescil ve bedelsiz irtifak.

Bir enerji projesinin ihtiyaç duyduğu araziyi hangi yolla edineceğini tesisin büyüklüğü veya kullanım amacı belirlememektedir. İlk ayrım taşınmazın hukuki statüsüdür: özel mülkiyette mi bulunduğu, Hazineye mi ait olduğu, orman veya mera rejimine mi tabi olduğu. Aynı proje sahasında farklı parseller farklı statülerde olabilir ve her biri ayrı bir yöntem gerektirir. Kamulaştırma, bütün saha için kullanılabilecek tek bir yol değildir.

Özel mülkiyetteki parseller ve EPDK süreci

Özel mülkiyetteki taşınmazlarda elektrik üretim şirketi kendi adına kamulaştırma yapamaz. Önlisans veya üretim lisansı sahibinin taşınmaz temini talebi Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu nezdinde yürütülmekte, Kurulun kararı kamu yararı kararı yerine geçmektedir. Kamulaştırma bedelini ve işlem giderlerini lisans sahibi şirket karşılasa da taşınmaz şirket adına tescil edilmez. Tescil ilgili kamu kuruluşu, böyle bir kuruluş yoksa Hazine adına yapılır. Buna karşılık şirket, bedelini üstlendiği taşınmaz için ikinci kez ödeme yapmaz: tescilden sonra lisans süresince kurulacak irtifak hakkı veya kullanma izni bedelsizdir. Enerji nakil hattı gibi koridor yapılarında irtifak yeterli olurken; santral binası, regülatör, kanal ve yükleme havuzu gibi tesisin kalıcı olarak üzerinde bulunduğu alanlarda mülkiyetin kamulaştırılması gündeme gelir.

Hazine, orman ve mera taşınmazları

Taşınmaz kamu mülkiyetindeyse yöntem değişir. Hazine taşınmazlarında kamulaştırma yerine irtifak hakkı, kullanma izni veya kiralama işler; ödenen karşılık da kamulaştırma bedeli değil, ilgili rejimin öngördüğü kullanım bedelidir. Orman sayılan alanlar bu sistemin tamamen dışındadır; izin süreci Orman Genel Müdürlüğü nezdinde kendi mevzuatına göre yürür. Mera, yaylak ve kışlakta ise önce tahsis amacının değiştirilmesi gerekir ve bu tamamlanmadan kullanım hakkı kurulamaz.

Tek dosya değil, yan yana yürüyen süreçler

Bir projenin özel mülkiyet parselleri için kamulaştırmayı tamamlamış olması, komşu Hazine veya orman parselinde aynı hakkı kendiliğinden sağlamaz. Arazi temini bu nedenle tek bir kamulaştırma dosyası değil, taşınmazların statüsüne göre yan yana yürüyen süreçlerden oluşmaktadır. Yanlış rejimden başlanan bir parselde kaybedilen şey yalnız usul değil, arazi hakkının zamanında kurulamaması nedeniyle proje takvimidir.

Metin 14.07.2026 tarihli mevzuata göre hazırlanmıştır. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olaya ilişkin hukuki görüş değildir.